ADHD a uzależnienie – dlaczego osoby z ADHD są bardziej narażone i jak wygląda leczenie?

Osoby z ADHD są znacznie bardziej narażone na uzależnienia z powodu niedoboru dopaminy i trudności z kontrolą impulsów. Substancje lub zachowania nałogowe stają się dla nich sposobem na szybkie dostarczenie stymulacji i „samoleczenie” niepokoju czy przebodźcowania.

Leczenie wymaga podejścia łączącego farmakoterapię ADHD i terapię uzależnień.

Dlaczego ryzyko uzależnień jest wyższe?

• Poszukiwanie dopaminy: Mózg z ADHD wykazuje mniejszą aktywność w układzie nagrody. Alkohol, narkotyki, hazard czy kompulsywne zakupy zapewniają szybki wyrzut dopaminy, która naturalnie jest u tych osób na niższym poziomie.
• Samoleczenie (self-medication): Osoby z ADHD często nieświadomie używają substancji (np. nikotyny, kofeiny lub alkoholu), aby wyciszyć przebodźcowany umysł lub poprawić koncentrację.
• Deficyt hamowania impulsów: Trudność w przewidywaniu konsekwencji i trudności z powstrzymywaniem nagłych zachcianek ułatwiają wpadnięcie w nałóg.

Jak wygląda leczenie?

Leczenie u osób z tzw. podwójną diagnozą (ADHD i uzależnienie) jest bardziej złożone i powinno być prowadzone przez specjalistów zaznajomionych z oboma problemami. Główne filary obejmują:

1. Farmakoterapię ADHD: Odpowiednio dobrane leki (np. stymulanty lub leki niestymulujące) wyrównują poziom neuroprzekaźników w mózgu. Zmniejsza to potrzebę „samoleczenia” nałogami.
2. Terapię uzależnień: Standardowe programy odwykowe poszerza się o psychoedukację dotyczącą ADHD i dostosowuje metody terapeutyczne (np. radzenie sobie z impulsywnością i stresem).
3. Zarządzanie objawami: Uczenie się zdrowych nawyków, które redukują nudę i zapewniają mózgowi odpowiednią dawkę stymulacji w bezpieczny sposób.

Czym jest ADHD i dlaczego zwiększa ryzyko uzależnienia?

ADHD (Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Deficytem Uwagi) to zaburzenie neurorozwojowe, które charakteryzuje się problemami z koncentracją (lub przestymulowaniem), nadruchliwością i impulsywnością. Zwiększa ono ryzyko uzależnień z powodu specyfiki funkcjonowania mózgu i poszukiwania natychmiastowej ulgi.

Metaanaliza opublikowana w International Journal of Environmental Research and Public Health (Rohner et al., 2023), obejmująca 31 badań, oszacowała częstość ADHD wśród pacjentów z zaburzeniami używania substancji (SUD) na poziomie 21%. Potwierdzają to polskie dane: dr Gniewko Więckiewicz ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, powołując się na wyniki prezentowane podczas 48. Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (Kraków, 2025), wskazał, że co piąta dorosła osoba z ADHD sięga po substancje psychoaktywne – a rokowania w tej grupie są gorsze i większe jest ryzyko nawrotów.

Ryzyko dotyczy zarówno substancji psychoaktywnych, jak i uzależnień behawioralnych (np. gry, internet). Zrozumienie, że impulsywność i trudności z koncentracją to kwestia neurobiologii, a nie braku silnej woli, jest kluczem do wdrożenia właściwego leczenia.

Typy ADHD – które z nich wiążą się z największym ryzykiem?

Największe ryzyko uzależnienia (zarówno od substancji psychoaktywnych, jak i uzależnień behawioralnych) dotyczy osób z typem mieszanym ADHD oraz podtypem z przewagą nadpobudliwości i impulsywności. Wynika to bezpośrednio z deficytu dopaminy w mózgu i problemów z samokontrolą.

Poniżej zestawienie typów ADHD i ich podatności na nałogi:

Typ mieszany (ADHD-C) oraz typ z przewagą nadpobudliwości/impulsywności (ADHD-HI) wiążą się z najwyższym ryzykiem uzależnień. Główne czynniki ryzyka to:

• Poszukiwanie nagrody (Reward Seeking): złożone i stymulujące środowisko jest potrzebne, by mózg wytworzył odpowiednią ilość dopaminy.
• Niska kontrola impulsów: skłonność do podejmowania natychmiastowych decyzji bez przewidywania długoterminowych konsekwencji (tzw. chęć natychmiastowej gratyfikacji).
• Samoleczenie (Self-medication): próba wyciszenia gonitwy myśli, radzenia sobie z lękiem czy poprawy nastroju za pomocą alkoholu, nikotyny, narkotyków, a także hazardu, gier czy kompulsywnych zakupów.

Typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi (tzw. ADD) – choć osoby z tym podtypem rzadziej wykazują zachowania wysoce impulsywne, również są w grupie podwyższonego ryzyka uzależnień. Częściej sięgają po substancje w celu poprawy koncentracji, pobudzenia się lub „ucieczki” przed przebodźcowaniem i stresem. U tych pacjentów częściej diagnozuje się uzależnienie od internetu, gier lub słodyczy.

Kluczowym czynnikiem chroniącym przed nałogami jest wczesna diagnoza i odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne oraz terapia poznawczo-behawioralna (CBT).

Jak działa układ dopaminergiczny u osoby z ADHD?

U osób z ADHD układ dopaminergiczny jest słabiej wykształcony i działa inaczej niż u osób neurotypowych. Charakteryzuje się on niskim poziomem dopaminy w korze przedczołowej oraz nadmiarem transporterów dopaminy, które przedwcześnie usuwają ten neuroprzekaźnik z przestrzeni międzykomórkowej, zanim mózg zdąży go w pełni wykorzystać.

• Zaburzony układ nagrody: Mózg z ADHD nie otrzymuje odpowiedniego „zastrzyku” satysfakcji i sygnału „zrobione, to jest ważne” po ukończeniu standardowych zadań. Przekłada się to na ciągły deficyt motywacji.
• Poszukiwanie stymulacji (Dopamine hunting): Próbując zrekompensować niski poziom dopaminy, mózg nieświadomie poszukuje szybkich „strzałów” przyjemności i nagród. Skutkuje to impulsywnością, skłonnością do ryzykownych zachowań lub ciągłą potrzebą nowych bodźców.
• Efekt presji i nowości: W sytuacjach kryzysowych (działanie na ostatnią chwilę) lub podczas wykonywania bardzo ekscytujących i nowych czynności, mózg osoby z ADHD potrafi wydzielić wyrzut dopaminy znacznie przewyższający poziom u osób neurotypowych. Umożliwia to hiperfocus (stan głębokiej koncentracji).

Zamiast polegać na przypadkowych, krótkotrwałych źródłach stymulacji, układ dopaminergiczny można stabilizować: regularna aktywność fizyczna (zwłaszcza sporty kardio) skutecznie stymuluje uwalnianie dopaminy i noradrenaliny; podział na mikrozadania pozwala na natychmiastową nagrodę po każdym kroku; stały harmonogram dnia redukuje chaos i zmniejsza potrzebę szukania impulsywnych nagród. Techniki mindfulness i uważności pomagają w regulacji emocjonalnej i obniżają napęd do poszukiwania natychmiastowej stymulacji (potwierdzone w badaniach nad ADHD prowadzonych przez dr Mitchell et al., 2017).

Dysregulacja emocjonalna – pomijany czynnik ryzyka

Choć dysregulacja emocjonalna nie należy do formalnych kryteriów diagnostycznych ADHD według DSM-5, coraz więcej badań wskazuje na nią jako kluczowy element obrazu klinicznego zaburzenia i istotny czynnik ryzyka uzależnień. Badania Centrum CBT wskazują, że dysregulacja emocjonalna występuje u 34-70% dorosłych z ADHD (wobec 25-45% u dzieci).

Mechanizm jest prosty: osoby z ADHD doświadczają emocji intensywniej i mają trudności z ich wyciszaniem. Nagłe wybuchy frustracji, przytłaczający lęk lub gwałtowny smutek – bez odpowiednich narzędzi radzenia sobie – prowadzą do szybkiego szukania ulgi w substancjach lub zachowaniach nałogowych. Alkohol, marihuana czy hazard stają się wtedy nie tyle źródłem przyjemności, co doraźnym wentylem bezpieczeństwa.

Badania neurologiczne wskazują, że podłożem neurobiologicznym dysregulacji emocjonalnej są dysfunkcje w obrębie połączeń między korą przedczołową a układem limbicznym – tymi samymi strukturami, które odpowiadają za kontrolę impulsów.

Jakie substancje i zachowania są najbardziej uzależniające dla osób z ADHD?

Badania konsekwentnie pokazują, że osoby z ADHD są bardziej narażone na rozwój uzależnień od konkretnych substancji i zachowań. Wynika to bezpośrednio z mechanizmów neurobiologicznych – każda z poniższych substancji lub aktywności oddziałuje w specyficzny sposób na deficyty charakterystyczne dla ADHD.

Uzależnienia od substancji psychoaktywnych

Nikotyna to substancja, po którą osoby z ADHD sięgają najczęściej. Według badań przeprowadzonych w populacji amerykańskiej, uzależnienie od nikotyny u dorosłych z ADHD wynosi 40-75%, podczas gdy w populacji ogólnej wskaźnik ten oscyluje w granicach 19-26%. Nastolatki z ADHD mają dwukrotnie wyższe ryzyko uzależnienia od nikotyny niż rówieśnicy bez tego rozpoznania. Wynika to z faktu, że związki chemiczne w tytoniu działają stymulująco i pomagają osobom z ADHD skupić uwagę.

Alkohol i marihuana są używane przede wszystkim jako środki uspokajające i normalizujące poziom pobudzenia układu nerwowego. Metaanaliza 13 badań przeprowadzona przez Characha wykazała, że dzieci z ADHD są bardziej narażone na zaburzenia używania substancji i alkoholu – przy czym ryzyko dla alkoholu (OR=1,35) jest niższe niż dla nikotyny (OR=2,36) czy środków odurzających (OR=3,48).

Uzależnienia behawioralne – gry komputerowe, media społecznościowe i hazard zapewniają szybki wyrzut dopaminy. W badaniu opublikowanym w PLOS One (Brand et al., 2019) potwierdzono związek między objawami ADHD a zaburzeniami korzystania z internetu, wskazując, że brak samokontroli jest kluczowym mediatorem tej zależności. Z kolei badanie Kuss et al. (2020, Computers in Human Behavior) wykazało, że szybka pętla nagród w grach komputerowych jest szczególnie „chwytliwa” dla mózgu z ADHD.

Jak wygląda leczenie osoby z ADHD i uzależnieniem?

Leczenie podwójnej diagnozy to złożony proces, który wymaga jednoczesnego podejścia do obu zaburzeń. Poniżej omówiono trzy główne filary terapeutyczne.

Farmakoterapia ADHD – stymulanty i leki niestymulujące

Leki stosowane w ADHD dzielą się na dwie grupy. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z 2024 roku, psychostymulanty (metylofenidat oraz pochodne amfetaminy, w tym lisdeksamfetamina) stanowią podstawową grupę leków w terapii ADHD. Do leków niestymulujących należą atomoksetyna, guanfacyna, klonidyna, bupropion, modafinil oraz memantyna.

Odpowiednio dobrane leki wyrównują poziom neuroprzekaźników w mózgu i zmniejszają potrzebę „samoleczenia” nałogami. Badania wykazały, że ryzyko uzależnienia od leków stymulujących jest minimalne przy stosowaniu doustnym, zwłaszcza w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu. Leczenie lekami stymulującymi nie prowadzi do uzależnienia ani od samych leków, ani od narkotyków – wręcz przeciwnie, podawanie metylofenidatu o przedłużonym uwalnianiu ogranicza nadużywanie substancji psychoaktywnych u pacjentów, którzy używali ich jako formy samoleczenia.

U osób z aktywnym uzależnieniem lub podwyższonym ryzykiem jego rozwoju psychiatrzy często preferują w pierwszej kolejności leki niestymulujące (atomoksetynę lub guanfacynę) ze względu na brak potencjału uzależniającego. Dopiero po ustabilizowaniu sytuacji i osiągnięciu okresu abstynencji rozważa się włączenie stymulantów.

Terapia uzależnień dostosowana do ADHD

Standardowe programy odwykowe poszerza się o psychoedukację dotyczącą ADHD i dostosowuje metody terapeutyczne. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest potwierdzona naukowo jako skuteczna zarówno w leczeniu ADHD (Liu et al., 2023), jak i w terapii uzależnień i hazardu (Boness et al., 2023) – a według wytycznych NICE jest rekomendowana przy leczeniu zaburzeń używania substancji.

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) stanowi coraz częściej stosowane uzupełnienie CBT w pracy z osobami z ADHD i uzależnieniami. DBT jest szczególnie skuteczna w pracy z dysregulacją emocjonalną – zawiera elementy CBT takie jak zmiana przekonań i zachowania, oraz skupia się na rozwijaniu umiejętności radzenia sobie z emocjami, ich rolą regulacyjną i komunikacyjną.

Kluczowe elementy terapii uwzględniające specyfikę ADHD to radzenie sobie z impulsywnością i stresem, budowanie struktury dnia, techniki zarządzania emocjami, praca nad mechanizmem samoleczenia oraz rozwijanie alternatywnych źródeł nagrody.

Zarządzanie objawami i zdrowe nawyki

Uczenie się zdrowych nawyków, które redukują nudę i zapewniają mózgowi odpowiednią dawkę stymulacji w bezpieczny sposób, jest kluczowym elementem terapii. Obejmuje to regularną aktywność fizyczną, mindfulness, strukturę dnia, a także rozwijanie hobby lub aktywności artystycznych dających naturalne poczucie nagrody.

Terapeuta uzależnień

Kuba Marian Marcol

Zyskaj kontrolę nad swoim życiem już dziś! Rozpocznij swoją drogę do wolności od uzależnień. Nie czekaj, zacznij zmianę teraz!

Skontaktuj się ☎ 530 940 354 ✉ biuro@dezyderata.com.pl

Wyślij wiadomość

Co warto wiedzieć o lekach na ADHD i ryzyku uzależnienia?

Wyniki wielu badań wskazują, że osoby z ADHD są obciążone większym ryzykiem uzależnień od substancji psychoaktywnych niż osoby z populacji ogólnej. Tłumaczy się to:

• specyfiką samego zaburzenia (próby radzenia sobie z impulsywnością, niepokojem psychoruchowym, bezsennością, próby opanowania deficytu uwagi i poprawienia swojej efektywności)
• niekorzystnymi konsekwencjami psychospołecznymi ADHD (niepowodzenia edukacyjne, problemy w relacjach, wtórna depresja i lęki, skłonność do bycia marginalizowanym, wykluczenie itp.)

Od wielu lat opinia publiczna „posądza” stosowane w ADHD leki psychostymulujące o zwiększanie takiego ryzyka, a to ze względu na to, iż preparaty te są pochodnymi amfetaminy. Wyniki wielu badań nie potwierdzają tych sugestii, a wręcz wskazują, że efektywne leczenie ADHD powoduje zmniejszenie ryzyka nadużywania alkoholu i nielegalnych substancji (np. wyniki amerykańskich i europejskich badań epidemiologicznych finansowanych ze środków publicznych). Metaanaliza siedmiu badań wykazała, że terapia stymulantami nie tylko nie zwiększa tego ryzyka, ale wręcz działa ochronnie, redukując je o 50%. Z kolei szereg badań psychologicznych wskazuje, że większą rolę w rozwoju uzależnień w omawianej grupie osób odgrywają czynniki emocjonalne niż sama terapia stymulująca.

Warto jednak podkreślić, co wskazują rekomendacje PTP 2024: ryzyko uzależnienia od stymulantów wzrasta przy stosowaniu silniejszych preparatów, w wyższych dawkach oraz w formach o szybkim działaniu. Dlatego w przypadku osób z historią uzależnień zawsze wskazany jest szczególny nadzór psychiatryczny i staranne dobranie formy leku (preferowane preparaty o przedłużonym uwalnianiu).

Jak rozpoznać, czy uzależnienie to objaw ADHD?

Wielu dorosłych trafia do specjalistów leczenia uzależnień, nie wiedząc, że mają ADHD. Jednocześnie wiele diagnozowanych osób z ADHD nie jest świadomych, że ich zachowania mogą spełniać kryteria uzależnienia. Rozpoznanie zależności między tymi dwoma stanami jest kluczowe dla skutecznego leczenia.

Sygnały, które powinny skłonić do diagnostyki w kierunku ADHD u osoby uzależnionej, to: trudności z utrzymaniem uwagi podczas terapii uzależnień, przewlekła impulsywność niezwiązana z samym użyciem substancji, historia niepowodzeń szkolnych i zawodowych niezależna od uzależnienia, chaotyczny styl życia utrzymujący się po abstynencji, oraz intensywne poszukiwanie nowości i stymulacji nawet bez substancji.

Sygnały, że uzależnienie może maskować ADHD lub być jego skutkiem, to: używanie substancji wyłącznie w sytuacjach wymagających skupienia, sięganie po alkohol lub uspokajacze w celu „wyłączenia” gonitwy myśli, znaczna poprawa koncentracji po użyciu substancji stymulujących (w tym kofeiny czy nikotyny).

Diagnostyka różnicowa wymaga doświadczonego psychiatry lub psychologa, który potrafi odróżnić objawy ADHD od objawów samego uzależnienia – te dwa stany mogą wyglądać bardzo podobnie, szczególnie w trakcie abstynencji.

Jak leczenie ADHD chroni przed nawrotem uzależnienia?

Osoby z ADHD i uzależnieniem znacznie częściej doświadczają nawrotów podczas standardowej terapii odwykowej – bez leczenia ADHD mózg nadal „domaga się” dopaminy, co tworzy biologiczną presję do sięgania po substancje. Dlatego zintegrowane podejście terapeutyczne jest nie tylko zalecaną praktyką, ale warunkiem skutecznego leczenia.

Leczenie ADHD chroni przed nawrotami na kilka sposobów. Farmakoterapia wyrównuje poziom dopaminy, zmniejszając biologiczną potrzebę samoleczenia. Terapia redukuje impulsywność, co zmniejsza ryzyko podjęcia spontanicznej decyzji o użyciu substancji. Zarządzanie emocjami obniża częstotliwość i intensywność stanów emocjonalnych, które wyzwalają sięganie po używki. Psychoedukacja pozwala osobie z ADHD rozumieć mechanizmy własnego uzależnienia, co samo w sobie stanowi czynnik ochronny.

Badania dotyczące wyników leczenia wskazują, że osoby z ADHD, które otrzymują zintegrowane leczenie (jednoczesna terapia obu zaburzeń), mają znacznie lepsze rokowania niż te, u których leczy się tylko jedno z nich. Nierozpoznane lub nieleczone ADHD jest jedną z częstszych ukrytych przyczyn niepowodzeń w programach odwykowych.

Warto również pamiętać, że zażywanie substancji psychoaktywnych może wpływać na korę przedczołową oraz funkcje wykonawcze i podejmowanie decyzji – co dodatkowo osłabia samokontrole w dłuższej perspektywie i tworzy błędne koło: ADHD napędza uzależnienie, a uzależnienie pogłębia objawy ADHD.

ADHD a uzależnienie – najczęściej zadawane pytania

Czy leczenie ADHD zmniejsza ryzyko uzależnienia?

Tak, leczenie ADHD (szczególnie farmakologiczne i terapeutyczne) istotnie zmniejsza ryzyko uzależnienia. Osoby z nieleczonym ADHD mają wyższe ryzyko popadnięcia w nałogi, jednak odpowiednia terapia chroni je, wyrównując poziom dopaminy w mózgu i redukując potrzebę „samoleczenia”.

Leki pomagają kontrolować nagłe zachowania i trudne emocje, co powstrzymuje przed ryzykownymi zachowaniami. Osoby z ADHD często sięgają po alkohol, narkotyki lub nikotynę, aby podnieść poziom dopaminy i wyciszyć przebłyski myśli – farmakoterapia redukuje tę biologiczną potrzebę. Badania pokazują, że regularne przyjmowanie zaleconych leków stymulujących zmniejsza ryzyko uzależnienia od alkoholu i narkotyków nawet o 50% (metaanaliza Rutledge-Jukes et al.).

Czy można uzależnić się od leków na ADHD?

Leki stymulujące stosowane w ADHD wywołują kontrowersje ze względu na obawy związane z potencjalnym uzależnieniem, gdyż są pochodnymi amfetaminy. Badania wykazały, że ryzyko uzależnienia od tych leków jest minimalne przy stosowaniu doustnym, zwłaszcza w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu. Leczenie lekami stymulującymi nie prowadzi do uzależnienia ani od samych leków, ani od narkotyków.

Spowodowane jest to występującą wówczas poprawą objawową i lepszym funkcjonowaniem osoby objętej terapią. Z kolei szereg badań psychologicznych wskazuje, że większą rolę w rozwoju uzależnień w omawianej grupie osób odgrywają czynniki emocjonalne niż sama terapia stymulująca.

Zgodnie z rekomendacjami PTP 2024, ryzyko uzależnienia wzrasta przy stosowaniu silniejszych stymulantów w wyższych dawkach i w formach o szybkim działaniu, dlatego osoby z historią uzależnień wymagają szczególnego monitorowania.

Jak rozmawiać z bliskim, który ma ADHD i problem z uzależnieniem?

Rozmowa z bliskim, który zmaga się z ADHD i uzależnieniem, wymaga połączenia ogromnej empatii z wyznaczaniem jasnych granic. Ponieważ te dwa zaburzenia często występują razem (tzw. podwójna diagnoza), kluczem jest zrozumienie, że uzależnienie jest często próbą samoleczenia objawów ADHD.

Kilka ważnych zasad podczas takiej rozmowy: warto wybrać odpowiedni moment i unikać rozmowy, gdy bliski jest pod wpływem substancji lub w stanie silnego pobudzenia; skupiać się na faktach i emocjach, używając komunikatu „Ja” zamiast oskarżeń; mówić zwięźle i konkretnie, bo osoby z ADHD mają problem z przetwarzaniem długich monologów; edukować się i nie oceniać – impulsywność i trudności z regulacją emocji to objawy neurologiczne, a nie przejaw złej woli; unikać kazań, zamiast tego zadawać pytania otwarte; zadbać o własne granice – wsparcie bliskiego to nie to samo co przejęcie odpowiedzialności za jego uzależnienie.

Czy dzieci z ADHD są bardziej narażone na uzależnienia w dorosłości?

Tak, dzieci z ADHD są nawet dwukrotnie bardziej narażone na rozwój różnego rodzaju uzależnień w dorosłości. Wynika to głównie z faktu, iż mózgi osób z ADHD wykazują mniejszy poziom dopaminy i poszukują jej szybkiego zastrzyku, co naturalnie popycha w kierunku ryzykownych zachowań i używek.

Osoby z ADHD nieświadomie sięgają po alkohol, nikotynę czy narkotyki, aby tymczasowo złagodzić objawy, wyciszyć przebłyski myśli lub poprawić koncentrację. Trudności w ocenie ryzyka i przewidywaniu konsekwencji sprzyjają szybszej inicjacji używek i popadaniu w nałogi. Osoby z ADHD są również wysoce podatne na uzależnienia behawioralne, takie jak hazard, kompulsywne zakupy, gry komputerowe czy nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych. Nałogom nierzadko towarzyszą stany lękowe czy depresja. Kluczowym czynnikiem chroniącym jest odpowiednie i wczesne leczenie ADHD (farmakologiczne i terapeutyczne).

Gdzie szukać pomocy przy podwójnej diagnozie ADHD i uzależnienia?

Przy podwójnej diagnozie (ADHD i uzależnienie) najważniejsze jest leczenie zintegrowane – czyli jednoczesne prowadzenie terapii uzależnień oraz leczenie psychiatryczne ADHD. Najlepiej szukać wsparcia w certyfikowanych Ośrodkach Leczenia Uzależnień i Podwójnych Diagnoz. W Polsce warto skontaktować się z poradniami psychiatrycznymi specjalizującymi się w dorosłym ADHD lub z certyfikowanymi specjalistami psychoterapii uzależnień, którzy mają doświadczenie w pracy z podwójną diagnozą.

Od czego zacząć, gdy podejrzewasz u siebie oba problemy?

Podejrzenie ADHD i uzależnień (tzw. podwójna diagnoza) wymaga kompleksowego podejścia. Najlepiej zacząć od konsultacji u specjalisty, który posiada doświadczenie w obu tych obszarach, ponieważ leczenie jednego zaburzenia bez drugiego jest często nieskuteczne.

Kluczowe kroki, od których warto zacząć:

1. Konsultacja psychiatryczna: Umów się na wizytę do lekarza psychiatry, najlepiej specjalizującego się w diagnozowaniu dorosłych z ADHD. Psychiatra oceni stan psychiczny, postawi diagnozę i zaproponuje odpowiednie leczenie farmakologiczne oraz psychoterapię.
2. Wizyta u terapeuty uzależnień: Skontaktuj się z certyfikowanym specjalistą psychoterapii uzależnień. Pomoże zrozumieć mechanizmy nałogu i wdrożyć strategię radzenia sobie z głodem oraz nawrotami.
3. Diagnostyka różnicowa: Upewnij się, że trafiasz do placówki, która potrafi odróżnić objawy ADHD od objawów samego uzależnienia. Nieleczone ADHD może prowadzić do prób „samoleczenia” za pomocą substancji psychoaktywnych lub ryzykownych zachowań.
4. Wsparcie grupowe: Rozważ udział w grupach wsparcia, takich jak Anonimowi Alkoholicy (AA) lub Anonimowi Narkomani (NA), które oferują zrozumienie i pomoc w utrzymaniu abstynencji. Istnieją też grupy wsparcia dedykowane osobom z ADHD, np. prowadzone przez Polskie Towarzystwo ADHD.

Źródła

1. Rohner H., Gaspar N., Philipsen A., Schulze M. (2023). Prevalence of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) among Substance Use Disorder (SUD) Populations: Meta-Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2), 1275. https://doi.org/10.3390/ijerph20021275
2. Charach A., Yeung E., Climans T., Lillie E. (2011). Childhood Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder and Future Substance Use Disorders: Comparative Meta-Analyses. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 50(1), 9-21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21156266/
3. Wilens T.E., Faraone S.V., Biederman J., Gunawardene S. (2003). Does stimulant therapy of attention-deficit/hyperactivity disorder beget later substance abuse? A meta-analytic review of the literature. Pediatrics, 111(1), 179-185. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12509574/
4. Wilens T.E. (2004). Attention-deficit/hyperactivity disorder and the substance use disorders: the nature of the relationship, subtypes at risk, and treatment issues. Psychiatric Clinics of North America, 27(2), 283-301. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15063998/
5. Gondek T.M. et al. (2024). Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD – 2024 r. Psychiatria Spersonalizowana 3/2024. termedia.pl
6. Więckiewicz G. (2025). Co piąta osoba dorosła z ADHD sięga po substancje psychoaktywne. Dane z 48. Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Kraków, wrzesień 2025. naukawpolsce.pl
7. Chamberlain S.R. et al. (2024). The impacts associated with having ADHD: an umbrella review. Frontiers in Psychiatry, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1343314
8. Centrum CBT (2023). Dysregulacja emocjonalna u osób dorosłych z ADHD – objawy i oddziaływania terapeutyczne. cbt.pl