parallax background

Leczenie uzależnień

Każde zachowanie człowieka – które wymyka się spod kontroli – może skutecznie zaburzyć codzienne funkcjonowanie i relacje międzyludzkie. W języku potocznym stosuje się nawet powiedzenie, że „uzależnić się” można właściwie od wszystkiego, dlatego leczenie uzależnień nie jest dla nikogo już rzeczą nową.

Faktem jest, że definicja „nałogu” i „uzależnienia” obejmuje szeroki zakres przymusowo wykonywanych czynności lub przyjmowanych substancji. Nie ulega wątpliwości, że nadmierne zaangażowanie się w zgubną aktywność, może zrujnować czyjeś życie1.

Według encyklopedii „uzależnienie – w użyciu medycznym to zaburzenie zdrowia, stan psychologicznej albo psychicznej i fizycznej zależności od jakiegoś psychoaktywnego środka chemicznego, przejawiający się okresowym lub stałym przymusem przyjmowania tej substancji w celu uzyskania efektów jej działania lub uniknięcia przykrych objawów jej braku (abstynencyjne objawy)” a „nałóg – dawny termin pokrywający się ze współcześnie stosowaną w języku medycznym, definicją uzależnienia”2. Leczenie uzależnień to podjęcie walki z nałogiem i wejście na drogę po lepsze życie.

Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych lub zachowaniami uzależniającymi, wpisane są do globalnego systemu klasyfikacji (dla statystycznej i klinicznej dokumentacji zaburzeń) – Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-11), opublikowanej przez Światową Organizację Zdrowia.

Ośrodek leczenia uzależnień - nałóg i uzależnienie

Czy można wartościować rodzaje uzależnień, bez precyzowania ich nasilenia? Można powiedzieć, że nałóg alkoholowy jest gorszy od niepohamowanej potrzeby kupowania, a nałóg kokainowy od internetowego uzależnienia. Jednak w drodze po uzdrowienie, ważne jest uświadomienie osobie uzależnionej, istoty problemu i degradacji z nią związanej (zdrowotnej, fizycznej, społecznej). Leczenie uzależnień ma wiele twarzy, ale jeden cel – wyjście z nałogu.

Każdy nałóg miał kiedyś swój początek i wydał się być „niewinny”. Tymczasem, uzależnienie to choroba i jak każde schorzenie – wymaga leczenia. Osłabieniu ulega kontrola (samokontrola), pojawia się psychiczny i fizyczny przymus używania substancji lub wykonywania czynności i kontynuowanie ich, pomimo nawet uświadomionej szkodliwości i zgubnego wpływu na zdrowie.

Uzależnienie to pierwotna, chroniczna, neurobiologiczna choroba związana z czynnikami genetycznymi, psychospołecznymi i środowiskowym.3

Interwencja profilaktyczna promuje utrzymanie zdrowia bez uzależnień oraz zapobiega ich powstawaniu. Te, już występujące – wpływają na każdą sferę życia prywatnego czy zawodowego.

Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych lub zachowaniami uzależniającymi, wpisane do Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11, służą klinicznej poprawie użyteczności systemu klasyfikacji i jego przydatności do zmniejszenia globalnego obciążenia chorobami związanymi m.in. z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania.

Bycie zależnym „od czegoś”, niezależnie od rodzaju substancji czy czynności, to naruszanie zdrowej, życiowej równowagi i wyznawanych wartości. Zatracająca się w uzależnieniu osoba, narusza najważniejsze elementy swojego życia i życia najbliższych:

  • zdrowie, sprawność fizyczna,
  • otoczenie fizyczne (dom rodzinny, własne mieszkanie, najbliższe i najbezpieczniejsze otoczenie),
  • rodzina, przyjaciele, znajomi,
  • związek (miłosny, partnerski, najbliższa osoba w życiu),
  • rozwój osobisty i kariera,
  • finanse,
  • rozrywka i wypoczynek.

Uzależnienie nazywane jest choroba biopsychospołeczną, którą cechuje:

  • w sferze zachowania – przymus używania,
  • w sferze psychologicznej – obsesja dotycząca uzależniającego środka,
  • w sferze biologicznej – utrata kontroli,
  • wysokie ryzyko nawrotu po okresach abstynencji.

Uzależnienia: rodzaje i terapia uzależnień

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje uzależnień:

  • uzależnienie fizjologiczne (fizyczne, ang. physiological dependence) – silna potrzeba zażywania substancji związania z odczuwaniem dolegliwości natury fizycznej (bóle, wymioty, uczucie zimna, rozdrażnienie, bezsenność). Zaprzestanie zażywanie środka wiąże się z wystąpieniem zespołu objawów abstynencyjnych (zespół z odstawienia), który leczony jest detoksykacją (odtruwaniem organizmu).
  • uzależnienie psychiczne (ang. psychological dependence) – silna potrzeba wykonywania określonej czynności lub zażywania substancji, które nie wiąże się z poważnymi następstwami natury fizjologicznej. Konsekwencjami uzależnienia psychicznego jest:
    • z czasem: obniżenie efektu przyjemności związanej ze środkiem uzależniającym,
    • kompulsywne stosowane bez względu na negatywne konsekwencje zdrowotne i społeczne,
    • obsesja, natrętne myśli, osłabienie woli, fizyczne wyniszczenie i wypalenie emocjonalne (myśli samobójcze, samobójstwo).

Do niedawna, najczęściej używanymi substancjami uzależniającymi był:

  • alkohol,
  • narkotyki,
  • tytoń.

Obecnie, w Ośrodku Terapii Uzależnień Dezyderata leczy się uzależnienia od substancji i czynności (zachowań nałogowych), a terapia leczenia uzależnień obejmuje:

  • uzależnienie od alkoholu,
  • uzależnienie od narkotyków,
  • uzależnienie od dopalaczy,
  • uzależnienie od hazardu,
  • uzależnienie od komputera (uzależnienie od mediów cyfrowych, internetu, gier komputerowych, telefonu komórkowego, telewizji).

Jak i dlaczego powstają uzależnienia?

Istnieje wiele przyczyn i powodów, którymi kierują się osoby uzależnione sięgające po nałogowo przyjmowaną substancję lub wykonujące odbiegające od normy zachowanie. Ten „pierwszy raz” może być czynnikiem wyzwalającym, rzutującym na całe przyszłe życie lub jednorazowym „odskokiem” skutecznie odpychającym do dalszej konsumpcji.

Ogólny schemat powstawania uzależnienia

Zachowania motywacyjne, to reakcje organizmu wyzwalane przez określony bodziec (sygnał) z zewnątrz. Sygnał wyzwala popęd apetytywny:

  • pozytywny – dążenie do realizacji potrzeby,
  • negatywny (awersyjny) – potrzeba wyzwolenia się spod bodźca.

Popęd apetytywny wyzwala zachowanie poszukiwawcze i t.zw. zachowania konsumacyjne (spełniające). Substancja lub zachowanie uzależniające, staje się u osoby uzależnionej bodźcem, „sygnałem do działania”.

Zachowanie spełniające to sposób wykorzystania „zdobytej nagrody” (środka lub zachowania uzależniającego). Zjawisko wzmocnienia może być więc jw.:

  • pozytywne – spełniające się zachowania apetytywne; nagradzanie,
  • negatywne – popęd awersyjny; organizm dąży do unikania zagrożenia, unikanie przykrego bodźca, unikanie danego stanu organizmu.
Najbardziej spektakularnym przykładem wzmocnienia pozytywnego jest reakcja instrumentalnego samodrażnienia mózgu (…), a wzmocnienia negatywnego — przyjęcie kolejnej dawki leku w celu zahamowania objawów zespołu abstynencyjnego4

Powstawanie uzależnienia jest związane z układem nagrody w mózgu, który pod wpływem nałogu ulega zaburzeniu. Odczuwanie przyjemności wiąże się z wydzielaniem w mózgu dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za motywacje, energie i samopoczucie.

Pozostające pod kontrolą, normalne wydzielanie dopaminy (receptora), jest niezbędne do codziennego funkcjonowania człowieka (w procesie ewolucji – przetrwania). Jednak wytwarzana w nadmiarze sprawia, że staje się niemożliwa do opanowania przez organizm. Układ nagrody i dopamina, mają ogromne znaczenie i są po części odpowiedzialne za rozwój uzależnienia.

Substancje chemiczne – zwane psychoaktywnymi – działają właśnie na poziomie neuroprzekaźnictwa. Złożone mechanizmy powstawania uzależnienia, wymagają specjalistycznej oceny i terapii zwłaszcza, że osoby uzależnione zmagają się z innymi trudnościami np. uzależnienie od innej substancji czy zachowania.

Dlatego istotnym jest zwrócenie się po pomoc do specjalistów w zakresie terapii uzależnień. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą świadczeń Ośrodka Terapii Uzależnień – Dezyderata:

Kontakt:
+(48) 530 940 354 Kuba Marcol
(+48) 574 271 441 Andrzej Górak
(+48) 515 268 322 Michał Świerczek
(+48) 18 544 72 47 Biuro
ul. Zaryte 25,
34-700 Rabka Zdrój
https://dezyderata.com/
biuro@dezyderata.com.pl

1Nauka o uzależnieniach - Od neurobiologii do skutecznych metod leczenia; Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Carlton K. Erickson; ISBN-13 978-83-235-2719-0, Rok wydania: 2020
2https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/uzaleznienia;3992023.html; https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/nalog;3945547.html
3Nauka o uzależnieniach - Od neurobiologii do skutecznych metod leczenia; Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Carlton K. Erickson; ISBN-13 978-83-235-2719-0, Rok wydania: 2020
4https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/view/29225/23983

Źródła:

Nauka o uzależnieniach - Od neurobiologii do skutecznych metod leczenia; Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Carlton K. Erickson; ISBN-13 978-83-235-2719-0, Rok wydania: 2020

Dopamina — aspekty patofizjologiczne i kliniczne Pathophysiological and clinical aspects of dopaminę; Włodzimierz Januszewicz, Mariola Pęczkowska , Katarzyna Michel-Rowicka, Aleksander Prejbisz, Andrzej Januszewicz; Klinika Nadciśnienia Tętniczego, Instytut Kardiologii, Warszawa; 2011 Via Medica, ISSN 1428–5851

https://www.gov.pl/web/wsse-lodz/uzaleznienia

https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/view/29225/23983

http://neuropsychologia.org/od-przyjemnosci-do-zniewolenia-rola-ukladu-nagrody

http://www.fpn.ipin.edu.pl/archiwum/2000/2/AiN_2-2000-02.pdf

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/uzaleznienia;3992023.html

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/nalog;3945547.html

Skontaktuj się z nami


    Dane kontaktowe