parallax background

Leczenie uzależnienia od hazardu

Hazard – definicja

W ustawie o grach hazardowych rozróżnia się cztery kategorie gier hazardowych:

  • gry losowe (liczbowe, loterie pieniężne, loterie fantowe, gry cylindryczne, gry w karty i kości, bingo pieniężne i fantowe, loterie promocyjne i audiotekstowe)
  • zakłady wzajemne (odgadywanie np. wyników sportowych)
  • gry na automatach (pieniężne, rzeczowe, element losowości gry na urządzeniach)
  • gry o niskich wygranych oraz totalizatory (wysokość wygranych zależy od sumy wpłaconych przez uczestników stawek)

Hazard – w języku polskim: „gry lub zakłady, w których stawką są pieniądze; ryzykowne przedsięwzięcie, którego wynik zależy od przypadku; dotyczy to zwłaszcza gier o pieniądze; ryzyko w grze, jak też narażanie się na niebezpieczeństwo (ryzykowanie)”.

Gambling – w języku angielskim niebezpieczeństwo, ryzyko.

Az-zahr – z języka arabskiego kostka, gra w kości..

Jeux d’argent – w języku francuskim synonim przypadku, trafu.

Niebezpieczna rozrywka

„Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni truciznę - Paracelsus”.

Rozwój i dostępność gier hazardowych przyczynił się do powstania nowego zaburzenia czynnościowego, a tym samym zmian w obszarze zdrowia publicznego mierzącego się z uzależnieniem od hazardu. Zatem nie tylko fizyczna dawka leku czy narkotyku stanowi truciznę – stać się nią może również uzależniające zachowanie.

Wskazuje się, że jedną z przyczyn leżących u podstaw hazardu jest konsumpcjonizm. Jako społeczeństwo mamy duży dostęp do szeroko rozumianej różnorodności, w tym do dóbr materialnych i usług. Jesteśmy nastawieni na ciągłe podnoszenie jakości życia – pojawia się presja. Społeczeństwo szuka szybkich przyjemności i równie błyskawicznych efektów. Poszukuje się zachowań pozwalających rozładować napięcie i stres, przynoszące jednocześnie ulgę. W odpowiedzi na takie oczekiwania pojawia się hazard.

Hazard to problem

Uzależnienie od hazardu to nałóg nacechowany elementami rozrywki, ryzyka, rywalizacji i przypadku. Granie wiąże się z emocjami, z możliwością wygrania dóbr materialnych lub pieniężnych. Wszystkie te składowe nie są nacechowane przymusem, jednak jako uzależnienie uniemożliwiają normalne funkcjonowanie, są przyczyną zaburzeń psychicznych i fizycznych. Przypadek i pewne prawdopodobieństwo wygranej sprawiają, że uzależniony bez opamiętania i w sposób destrukcyjny, wciąga się w patologiczny hazard.

Hazardoholizm to problem społeczny i prawny, a ze względu na złożoność zjawiska i jego powszechność – trudny do wyeliminowania z życia codziennego. Cechuje się nałogowym podejmowaniem zachowań, które ukierunkowane są na osiąganie przyjemności (granie kompulsywne).

Kiedy hazard staje się uzależnieniem?

Uzależnienie od hazardu to proces, który rozwija się stopniowo, dlatego trudno jest dostrzec alarmującą granicę, po której przekroczeniu pojawia się uzależnienie i problem. Dla każdego przypadku, proces wchodzenia w nałóg może się różnić czasem trwania i intensywnością uzależnienia. Istnieją czynniki (społeczne, psychologiczne) predysponujące uzależnionego do powstania patologicznego hazardu.

Hazard staje się rozrywką wpływającą na inne sfery życia: dom, rodzina, praca zawodowa, finanse. Hazardziści tracą możliwość normalnego funkcjonowania i kierowania własnym życiem. Zatracają się w uzależnieniu. Granie staje się przekleństwem – to, co kiedyś wydawało się niewinną zabawą, stało się przymusem i źródłem problemów. Patologiczny hazard pociąga za sobą przykre skutki dla rodziny i bliskich (kradzieże, zaciąganie długów, agresja).

Bezradność uzależnionego wobec nałogu, przytłaczające problemy finansowe, rozpad związków, utrata pracy i wiele innych przykrych konsekwencji sprawia, że u patologicznych hazardzistów wzrasta prawdopodobieństwo podejmowania się prób samobójczych.

Hazard - choroba

Hazard jako uzależnienie czynnościowe (behawioralne) – to choroba o podłożu neurobiopsychospołecznym, której rozwój warunkowany jest czynnikami:

  • neurologicznymi,
  • biologicznymi,
  • psychologicznymi (trauma, cierpienie),
  • środowiskowymi (presja społeczna, wysoka wygrana).

Uzależnienia psychiczne polegające na patologicznym zapotrzebowaniu na określone zachowania tj. hazard, mają podłoże psychiczne w przeciwieństwie do narkomanii/toksykomanii, czyli uzależnienia powstającego w oparciu o mechanizmy fizjologiczne. Natomiast w obydwu przypadkach występują podobne odczucia i doświadczenia osób uzależnionych. Zachowania osób dotkniętych uzależnieniem, ulegają stopniowemu rozpadowi:

  • Używanie normalne.
  • Nadużywanie.
  • Używanie szkodliwe.
  • Uzależnienie.

Dlatego zbiegają się tu również podejścia terapeutyczne względem osób uzależnionych od hazardu czy narkotyków.

Najważniejszym momentem w życiu każdej uzależnionej osoby, jest przyznanie się przed samym sobą (jak również przed najbliższymi) do bezsilności wobec nałogu.

Kto może stać się hazardzistą?

Czynniki społeczne i psychologiczne to istotne elementy wpływające na rozwój uzależnienia od hazardu. Statystycznie, w hazardowy nałóg wpada więcej mężczyzn niż kobiet. Jednak to w przypadku kobiet obserwuje się szybsze tempo rozwoju zaburzenia (w tej grupie częściej występują zaburzenia psychiczne).

Od hazardu uzależniają się osoby młode i dorośli. Niezależnie od statusu, wykształcenia czy cech osobowości. Problem dotyczy szerokiego grona społeczeństwa, dlatego warto uświadamiać i edukować nie tylko młodzież. Problemy zawodowe, osobiste, zmiana sytuacji finansowej – to czynniki popychające do rozwoju niezdrowych zachowań.

Obserwuje się, że w życiu osób uzależnionych od hazardu, występuje nacisk zdobywania dóbr materialnych i pieniędzy, które utożsamia się z dobrem nadrzędnym. Ponadto, wzrasta prawdopodobieństwo rozwoju tego zaburzenia u osób, które zetknęły się z hazardem w domu rodzinnym (np. uzależniony od grania rodzic).

Determinanty rozwoju uzależnienia od hazardu:

  • potrzeba kreowanie wizerunku i cech społecznych (atrakcyjność, pożądanie, bogactwo, respekt),
  • brak pieniędzy (zetknięcie z ubóstwem),
  • rozwód rodziców,
  • dysfunkcje w rodzinie (w tym hazard),
  • choroba bliskich (rodziców).

Cechy osobowościowe i społeczne hazardzisty

Uzależnienie od hazardu, wbrew opinii wielu osób, nie dotyka tylko osób słabych, uległych, bez silnej woli. Psychologia określa czynniki wzmacniające ryzyko hazardoholizmu:

  • dążenie do przyjemności z jednoczesnym unikaniem przykrych sytuacji (nastawienie hedonistyczne),
  • brak umiejętności radzenia sobie z codziennymi problemami (unikanie, brak woli, obniżona odporność na stres),
  • zrzucanie obowiązku rozwiązywania problemów na innych (unikanie bliskich więzi, impulsywność),
  • osobowość niedojrzała społecznie i psychicznie (zaniżona wytrwałość, dążenie do szybkiej nagrody),
  • dysfunkcja w zaspokojeniu potrzeb uznania i szacunku,
  • zaniżone poczucie własnej wartości, prowadzące do destrukcyjnych zachowań jako sposobu radzenia sobie z sytuacją,
  • brak poszanowania dla potrzeb bliskich/otoczenia, narzucanie swojej woli,
  • obniżona zdolność respektowania prawa, ograniczeń społecznych,
  • brak konsekwencji swoich czynów, kierowanie się wewnętrzną potrzebą/przymusem,
  • brak bezinteresowności,
  • postawa wrogości wobec otoczenia, norm,
  • tendencja do wyróżniania się na tle innych ludzi,
  • fantazjowanie o bogactwie, o lepszym życiu,
  • zachowania destrukcyjne w sferze zawodowej, prywatnej (rodzinnej).

Leczenie uzależnienia od hazardu: jak zacząć?

Uzależnienie to choroba wymagająca leczenia. Nałóg skutecznie uniemożliwia normalne funkcjonowanie, dlatego istotne jest poddanie się procesowi terapii.

Leczenie osoby uzależnionej skupia się na tym, aby:

  • zachować abstynencję,
  • nauczyć się nowych mechanizmów radzenia sobie z problemami,
  • żyć bez hazardu.

Proces leczenia

  • Terapia indywidualna i grupowa
  • Uświadomienie problemu (czym jest hazard, edukacja),
  • Określenie przejawów występujących u uzależnionego (przyznanie się do problemu),
  • Wsparcie najbliższych, znajomych, terapeutów, otoczenia, grupy osób borykających się z podobnymi doświadczeniami (grupa wsparcia),

Każdy krok na terapeutycznej drodze, prowadzi do uzdrowienia – do życia bez uzależnienia. Praca nad osobą uzależnioną obejmuje poszczególne etapy, które wnoszą do procesu ozdrowienia wiele informacji o pacjencie i jego sytuacji. Uzależniony musi włożyć dużo pracy w zrozumienie swojego problemu, a terapeuci na każdym etapie wspomagają ten proces:

Etap 1

  • Edukacja pacjenta (rozmowa, praktyka)
  • Zrozumienie istoty uzależnienia, konsekwencji
  • Pojawianie się emocji tj.: złość, bunt, agresja, oburzenie

Etap 2

  • Elementy terapii, dalsza edukacja pacjenta
  • Próby przyznania się uzależnionego do problemu (uświadomienie)
  • Próba samodzielnej walki z nałogiem, incydenty abstynencji

Etap 3

  • Elementy terapii, aktywne przygotowanie się pacjenta do procesu, uzależniony przyznaje gotowość do leczenia
  • Istotne wsparcie bliskich
  • Porażki to okazja do poznania problemu uzależnienia
  • Możliwa pozorna chęć wyzdrowienia (obietnica złożona rodzinie, brak konsekwencji)

Etap 4

  • Pełne zrozumienie nałogu i chęć korzystania z pomocy
  • Jeszcze większe wsparcie ze strony terapeutów i najbliższych
  • Wypracowanie innych mechanizmów obronnych, radzenie sobie z emocjami

Etap 5

  • Utrwalanie zmian
  • Sens zmiany
  • Próba zrozumienia siebie, swoich doświadczeń, przeżyć, emocji

Etap 6

  • Zapobieganie nawrotom
  • Akceptowanie porażek, radzenie sobie z trudnościami
  • Wiara w sens terapii, wsparcie, praca nad samym sobą i chęć dalszej nauki, otwartość na pomoc

Terapia uzależnień w ośrodku: jak to wygląda?

Leczenie w ośrodku skupia się integracyjnej psychoterapii – pomocy ze strony terapeutów i specjalistów. Wyjaśnia się sposoby dotychczasowego funkcjonowania i złożoności problemu jakim jest uzależnienie.

Terapia w prywatnym ośrodku skupia się na przystosowaniu pacjenta do życia w abstynencji i wykształceniu w nim umiejętności utrzymania postanowienia. Osoby uzależnione, wspierane procesem terapeutycznym zauważają sens życia bez hazardu. Zatem leczenie ma sprawić, że powrót do normalnego funkcjonowania jest możliwy i satysfakcjonujący.

Osoby uzależnione od hazardu mogą borykać się również ze współistniejącymi zaburzeniami lub schorzeniami. Terapia w ośrodku uwzględnia indywidualną sytuację pacjenta, jego zasoby, deficyty, dotychczasowe relacje, doświadczenia, sytuację społeczną i rodzinną, jak również potrzeby.


Źródła:

Patologiczny hazard – wyjść z uzależnienia, 2012, str. 31-61Prace instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji; Monika Załuga;
https://docplayer.pl/3720401-Patologiczny-hazard-wyjsc-z-uzaleznienia.html

Dz. U. 2009 Nr 201 poz. 1540 U S T AWA z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych; Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2094:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20092011540/U/D20091540Lj.pdf

Uzależnienia behawioralne i zachowania problemowe młodzieży, rozdz. 1 (str.15-29), 2014r.; Katedra Zdrowia Publicznego Instytutu Nauk o Rodzinie i Pracy Socjalnej; Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II; Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Bernadeta Lelonek-Kuleta:
https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/7064/Uzaleznienia_behawioralne_podstawy_teoretyczne.pdf?sequence=3&isAllowed=y

Zaangażowanie w hazard – młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej. Diagnoza zjawiska i jego wybranych uwarunkowań; Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Wydanie publikacji współfinansowane ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, będących w dyspozycji Ministra Zdrowia, ISBN 978-83-8018-060-4

Skontaktuj się z nami


    Dane kontaktowe