Leczenie uzależnienia od zakupów

Zakupy potrafią dać chwilową ulgę. Nowa rzecz poprawia nastrój, napięcie spada, pojawia się krótka euforia. Potem wracają wyrzuty sumienia, niepokój o pieniądze i chęć kolejnego „poprawienia sobie dnia”. W tym miejscu zaczyna się zakupoholizm. To nie jest kwestia słabej woli ani „stylu życia”. To wzorzec zachowania, który można przerwać, jeśli leczenie ma jasny plan i obejmuje emocje, nawyki oraz finanse.

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na takie pytania jak:

• Czym jest uzależnienie od zakupów?
• Jakie są objawy i skutki uzależnienia od zakupów?
  • Jakie objawy zakupoholizmu występują najczęściej?
  • Jakie skutki uzależnienia uderzają w życie i relacje?
• Jak wygląda leczenie uzależnienia od zakupów w naszym ośrodku?
  • Na czym polega diagnoza i rozpoznanie wzorca kupowania?
  • Jak wygląda terapia poznawczo-behawioralna i praca nad myśleniem?
  • Jak wygląda plan bezpieczeństwa finansowego?
  • Jak przebiega wsparcie w relacjach i odbudowa zaufania?
  • Jak wygląda ocena stanu psychicznego i współwystępujących zaburzeń?
• Kiedy warto rozpocząć terapię?
• Co mówią badania z 2025 roku o skali i czynnikach ryzyka?
• Uzależnienie od zakupów – najczęściej zadawane pytania
  • Ile trwa terapia uzależnienia od zakupów?
  • Czy osoba uzależniona od zakupów zawsze wydaje duże kwoty?
  • Jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej od zakupów?
• Podsumowanie
• Źródła

Czym jest uzależnienie od zakupów?

Uzależnienie od zakupów należy do uzależnień behawioralnych. Oznacza przymus kupowania, mimo że dana osoba widzi negatywne konsekwencje. Często chodzi o kupowanie niepotrzebnych rzeczy, rzeczy podobnych do tych już posiadanych albo takich, których w ogóle się nie używa.

Istotą problemu jest regulacja emocji. Robienie zakupów ma działać jak „szybki lek” na stres, złość, smutek, napięcie lub poczucie pustki. Dopamina rośnie w momencie polowania na produkt, dodawania do koszyka i płatności. Ulgę czuć krótko. Później przychodzą rozczarowanie i poczucie winy. Ten cykl napędza kolejne kompulsywne zakupy.

Współczesne środowisko zwiększa ryzyko. Reklamy, powiadomienia, wyprzedaże, promocje, programy lojalnościowe oraz mechanizmy „ostatnie sztuki” mocno działają na emocje. Dochodzą szybkie płatności, kredyty, pożyczki i oferty odroczonej zapłaty. To ułatwia kupowanie bez zatrzymania się i bez refleksji.

Zadzwoń: +(48) 574 271 441

Objawy i skutki uzależnienia od zakupów

Same objawy nie zawsze są „głośne”, ale ich skutki szybko wychodzą na jaw w portfelu, w psychice i w relacjach. Poniższe punkty pomagają uporządkować sygnały ostrzegawcze i ocenić, jak duża jest skala problemu.

Objawy zakupoholizmu, które najczęściej występują

Do najczęstszych objawów zakupoholizmu zaliczamy:

• silna chęć robienia zakupów, pojawia się nagle i trudno ją zatrzymać,

• kupowanie pod wpływem negatywnych emocji, a potem spadek nastroju,

• powtarzające się wyrzuty sumienia po zakupach oraz poczucie winy,

• robienie niepotrzebnych zakupów „na zapas” lub „bo była okazja”,

• ukrywanie paczek, paragonów albo historii transakcji przed bliskimi,

• planowanie zakupów w tajemnicy i poczucie ulgi, gdy nikt nie widzi,

• powracające myśli o produktach, porównywaniu cen i przeglądaniu ofert.

Skutki uzależnienia, które uderzają w życie i relacje

Uzależnienie od zakupów powoduje:

• problemy finansowe - zadłużenie, kredyty, pożyczki, opóźnienia w opłatach, kłopoty z płynnością. Część osób traci kontrolę nad domowym budżetem, nawet gdy dochody są dobre,

• koszty psychiczne - wahania nastroju, wstyd, poczucie porażki, narastający stres. U części osób widzimy niską samoocenę oraz trudności w radzeniu sobie z napięciem bez zakupów,

• pogorszenie relacji z bliskimi - konflikty o pieniądze, brak zaufania, poczucie oszustwa po stronie rodziny. Pojawia się dystans i samotność,

• spadek efektywności wykonywanych obowiązków: spadek koncentracji, gorsza organizacja dnia, zakupy w godzinach pracy, przeglądanie ofert zamiast odpoczynku,

• ryzyko współwystępowania innych nałogów - w badaniach problem bywa powiązany z innymi zachowaniami kompulsywnymi, na przykład z hazardem, pracoholizmem lub problematycznym używaniem internetu i mediów społecznościowych.

Jak wygląda leczenie uzależnienia od zakupów w naszym ośrodku?

Leczenie uzależnienia od zakupów w ośrodku terapii uzależnień nie polega na samej kontroli wydatków. Finansowa dyscyplina jest potrzebna, ale nie wystarczy. Jeśli zakupy regulują emocje, problem wróci przy pierwszym kryzysie. Dlatego terapia obejmuje trzy obszary: psychikę, nawyki oraz ochronę budżetu.

Diagnoza i rozpoznanie wzorca kupowania

Na początku porządkujemy fakty. Sprawdzamy:

• kiedy pojawia się przymus kupowania,

• jakie sytuacje wywołują chęć zakupów,

• jakie emocje poprzedzają kliknięcie „kup teraz”,

• jak wyglądają konsekwencje finansowe i rodzinne,

• czy są kredyty, pożyczki i zaległości.

Tworzymy mapę wyzwalaczy. Pacjent widzi, co uruchamia zachowanie. To zwykle stres, konflikty, samotność, przeciążenie obowiązkami, spadek nastroju albo poczucie odrzucenia.

Terapia poznawczo-behawioralna i praca nad myśleniem

W tym obszarze często sprawdza się terapia poznawczo-behawioralna. Pomaga zidentyfikować automatyczne myśli, które pchają do zakupów, na przykład: „należy mi się”, „to mnie uspokoi”, „teraz jest okazja”. Zmieniamy też schematy działania: przerywanie impulsu, planowanie alternatyw oraz uczenie się tolerancji napięcia.

Wprowadzamy konkretne narzędzia:

• odroczenie decyzji o zakupie o 24 godziny,

• lista zakupów i trzymanie się jej,

• blokady aplikacji i stron w określonych godzinach,

• ograniczenie bodźców reklamowych.

Plan bezpieczeństwa finansowego

Równolegle budujemy plan ochrony pieniędzy. Nie chodzi o „zakaz”, tylko o zmniejszenie ryzyka:

• limity na karcie lub osobne konto na wydatki,

• porządek w subskrypcjach i płatnościach cyklicznych,

• rezygnacja z płatności odroczonych, gdy nasilają impulsy,

• kontakt z doradcą finansowym, gdy długi są duże.

Celem jest odzyskanie kontroli bez poczucia upokorzenia.

Wsparcie w relacjach i odbudowa zaufania

Gdy uzależnienie uderzyło w rodzinę, włączamy bliskich w plan zdrowienia. Ustalamy zasady rozmów o finansach, sposób raportowania wydatków oraz granice. Rodzina uczy się wspierać, a nie kontrolować.

Ocena stanu psychicznego i współwystępujących zaburzeń

U części osób zakupoholizm idzie w parze z depresją, lękiem lub silnym stresem. Zdarza się też współwystępowanie z innymi uzależnieniami behawioralnymi. Jeśli stan jest poważny, rozważamy konsultację psychiatryczną i farmakoterapię. Leki nie leczą samego mechanizmu kupowania, ale mogą pomóc, gdy tło stanowi duże napięcie lub obniżenie nastroju.

Kiedy warto rozpocząć terapię?

Terapia uzależnienia od zakupów ma sens, gdy pojawiają się sygnały utraty kontroli. Najczęstsze:

• kupowanie staje się sposobem na stres i negatywne emocje,

• wydatki wymykają się spod kontroli mimo planów oszczędzania,

• pojawiają się pożyczki, kredyty albo ukrywanie zakupów,

• po zakupach wracają wyrzuty sumienia i obniżenie nastroju,

• relacje z bliskimi pogarszają się przez pieniądze i brak zaufania,

• dana osoba rezygnuje z innych potrzeb, bo „musi coś kupić”.

Nie warto czekać, aż długi urosną. Pomoc przy uzależnieniu od zakupów działa najlepiej, gdy problem jest jeszcze „do ogarnięcia” w życiu codziennym.

Co mówią badania z 2025 roku o skali i czynnikach ryzyka?

Poniższe dane pokazują, że zjawisko jest częste w różnych grupach i że wpływ mają bodźce promocyjne oraz presja społeczna.

Badanie (rok 2025)	Próba	Wynik, który warto znać	Co z tego wynika dla terapii?
Jerzyk, Gluza, Mruk-Tomczak (Polska)	707 dorosłych, próba reprezentatywna	Zachowania kompulsywne zakupowe dotyczą ok. 4% konsumentów w Polsce (15+).	Terapia powinna łączyć pracę nad emocjami z planem finansowym, ponieważ problem dotyczy także osób dobrze funkcjonujących społecznie.
Nikhil i wsp. (Indie)	300 studentów medycyny	Rozpoznanie zaburzenia u 22,6% badanych. Silny wpływ promocji, ofert specjalnych i mediów społecznościowych.	Istotna jest nauka przerywania impulsu oraz ograniczanie ekspozycji na bodźce sprzedażowe i marketingowe.
Systematyczny przegląd badań (Hiszpania)	52 badania	74% osób z zachowaniami kompulsywnymi stanowiły kobiety w wieku 18–30 lat; częste współwystępowanie z innymi nałogami i problematycznym używaniem internetu.	Warto diagnozować współuzależnienia i dostosowywać terapię do wieku, ryzyk oraz stylu kupowania – stacjonarnego i online.

Uzależnienie od zakupów – najczęściej zadawane pytania

Ile trwa terapia uzależnienia od zakupów?

Czas zależy od nasilenia problemu, zadłużenia oraz tego, czy występują zaburzenia nastroju lub lęku. Pierwsze stabilne zmiany często pojawiają się po kilku tygodniach, jeśli pacjent wdraża narzędzia między sesjami. Utrwalenie nowych nawyków zwykle wymaga kilku miesięcy. W ośrodku terapii uzależnień plan prowadzi etapami: rozpoznanie wyzwalaczy, praca nad emocjami, przebudowa nawyków, profilaktyka nawrotów.

Czy osoba uzależniona od zakupów zawsze wydaje duże kwoty?

Nie. Duże wydatki są częste, ale nie są warunkiem rozpoznania. Dla części osób problemem jest częstotliwość i przymus kupowania drobiazgów: kosmetyków, ubrań, akcesoriów czy usług cyfrowych. Liczy się utrata kontroli i powtarzający się cykl: napięcie → zakupy → ulga → poczucie winy → kolejny impuls. Takie zachowanie niszczy budżet także wtedy, gdy pojedynczy zakup jest niewielki.

Jak pomóc bliskiej osobie uzależnionej od zakupów?

• Rozmawiaj o faktach, nie o ocenach. Wstyd i złość nasilają ukrywanie.

• Zaproponuj wspólne spisanie długów, rat, stałych opłat i wydatków. Twarde dane uspokajają chaos.

• Ustal granice finansowe. Nie spłacaj długów „w ciemno”, jeśli problem trwa. To wzmacnia mechanizm.

• Zachęć do konsultacji. Leczenie uzależnienia od zakupów jest skuteczniejsze, gdy prowadzą je specjaliści.

• Jeśli w domu są dzieci, zadbaj o bezpieczeństwo budżetu. W skrajnych przypadkach potrzebne bywa czasowe ograniczenie dostępu do kredytu lub kart.

Zadzwoń: +(48) 574 271 441

Podsumowanie

Uzależnienie od zakupów potrafi zrujnować finanse, relacje i zdrowie psychiczne, nawet gdy na zewnątrz wszystko wygląda „normalnie”. Leczenie wymaga pracy nad emocjami, nawykami i bezpieczeństwem budżetu. Jeśli zauważasz u siebie przymus kupowania, ukrywania wydatków lub rosnące długi - nie zwlekaj. Terapia uzależnienia od zakupów w dobrym ośrodku daje realną szansę na odzyskanie kontroli i spokój w codziennym życiu.

Źródła

• Nikhil CM i wsp., A Study to Assess the Prevalence and Determinants of Compulsive Buying Disorder… Cureus, 2025 (PubMed i PDF).

• Jerzyk E., Gluza N., Mruk-Tomczak D., Compulsive Buying Behaviors and Dietary Patterns… Sustainability (MDPI), 2025.

• Prevalence and Determinants of Compulsive Buying: A Systematic Review… Acciones e Investigaciones Sociales, 2025.

• Müller A. i wsp., Psychotherapy research for compulsive buying-shopping disorder: Quo vadis? Addictive Behaviors Reports, 2025 (PubMed/PMC).